ชุมชนชาวไทดำที่มีชื่อเสียงด้านการทอผ้าพื้นเมืองไทดำ สินค้าโอท็อปประจำชุมชนที่มีชื่อเสียงโด่งดังและเป็นที่รู้จักในวงกว้าง กระทั่งได้รับประกาศเกียรติคุณชมเชยชุดไทยทรงดำร่วมสมัยลายขัด โครงการประกวดผ้าสืบสาน อนุรักษ์ศิลป์ผ้าถิ่นไทย ดำรงไว้ในแผ่นดิน ประจำปี 2563 ของจังหวัดนครปฐม 

ข้าวพันธุ์ล้านนาสู่สินค้าขึ้นชื่อของบ้านสามขา

ชุมชนไทยใหญ่บ้านปางหมูเป็นชุมชนไทยใหญ่แห่งแรกก่อนการสร้างเมืองแม่ฮ่องสอน เป็นชุมชนที่สมาชิกในชุมชนยังรักษามรดกทางวัฒนธรรมทั้งรูปธรรมและนามธรรมให้คงอยู่คู่กับชุมชน อาทิ วัดปางหมู พระธาตุปางหมู หอเจ้าเมิง เสาใจบ้าน รวมถึงขนบ ธรรมเนียม ประเพณี ซึ่งเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สะท้อนความเป็นชาวไทยใหญ่

ชุมชนประมงพื้นบ้านเกาะกลาง ตั้งสง่างามกลางแม่น้ำกระบี่ เยี่ยมชมการทำเรือหัวโทงจำลอง แวะนาปลูกข้าวสังข์หยด ยลเสน่ห์ผ้าปาเต๊ะ ชมวิถีชุมชน ทำประมงโป๊ะน้ำตื้น เลี้ยงผึ้งโพรง เรียนรู้วิธีสักหอย พักคอยดูพระอาทิตย์ตก สราญรมณ์ดีนักแล

เป็นชุมชนเกษตรกรรม ชุมชนชาติพันธุ์ของชาวพื้นเมือง กะเหรี่ยง ลีซู และไทใหญ่ 

“ในน้ำมีปลา ในนากลายเป็นสวน” คำขนานนามพรรณาวิถีชุมชนจากคำกล่าวชาวบ้านหนองจิก เพื่อพร่ำบรรยายถึงความอุดมสมบูรณ์และพลวัตของทรัพยากรธรรมชาติ กระทั่งการเปลี่ยนพื้นที่นาเป็นพื้นที่สวน และป่าไผ่ ทรัพยากรอันเป็นวัสดุสำคัญในการสร้างสรรค์งานหัตถกรรมจักสานจากภูมิปัญญาของชาวบ้านหนองจิก  

บ้านแม่สาบเป็นชุมชนไทลื้อขนาดใหญ่ มีการถ่ายทอดวัฒนธรรมประเพณีดั้งเดิมมาอย่างยาวนาน ประชาชนในหมู่บ้านให้ความสำคัญกับจารีต ประเพณี และปฏิบัติอยู่ในหลักคำสอนของพระพุทธศาสนาอย่างเคร่งครัด 

ชุมชนอยู่บริเวณฝั่งซ้ายปากคลองมหาชัย แม่น้ำท่าจีน

วัดโพธิ์ศรี นาเวียง เป็นหนึ่งใน 4 วัดในอำเภอด่านซ้ายที่จัดงานบุญหลวง และมีการละเล่นผีตาโขน มีพิพิธภัณฑ์ผีตาโขนบ้านนาเวียง จัดแสดงหน้ากากผีตาโขนในรูปแบบต่างๆ อีกทั้งยังเป็นหนึ่งในวัดที่มีการต่อเรือยาว และเป็นหนึ่งในสนามแข่งเรือเมื่อครั้งสมัยก่อน เป็นหนึ่งใน 2 ชุมชนสุดท้ายในอำเภอด่านซ้ายที่ยังมี “พัดทดน้ำ” หรือ “ระหัดวิดน้ำ” ภูมิปัญญาของชาวลุ่มน้ำหมัน หลงเหลือให้เห็นอยู่ในแม่น้ำหมัน

บ้านแพ้วชุมชนริมคลองดำเนินสะดวกที่มีความเจริญรุ่งเรืองจากการที่ขุดคลองขึ้นมาใหม่เพื่อเชื่อมโยงระหว่างสายน้ำต่างๆ แม่น้ำท่าจีนและแม่กลอง