เป็นชุมชนที่มีประวัติศาสตร์อายุราวคราวเดียวกับเมืองเชียงใหม่และลำพูน หรือมีอายุประมาณ 400 - 700 ปี สังเกตจากการพบเห็น ซากโบราณสถาน ซากโบราณวัตถุต่างๆ เช่น ถ้วยชาม เครื่องมือ เครื่องใช้ เครื่องปั้นดินเผา หิน อิฐ ซากปรักหักพังที่ทับถมกันมาเป็นเวลาช้านาน ไม่ว่าจะเป็นบริเวณที่อยู่อาศัย ที่นา ที่สวน ที่ไร่ และเป็นชุมชนที่มีวัฒนธรรมและพิธีกรรมความเชื่อ ที่มีความสัมพันธ์ที่แนบแน่นระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ

กลุ่มชาติพันธ์ลัวะที่อาศัยอยู่ที่หย่อมบ้านถิ่นไทย เป็นหย่อมบ้านหนึ่งของบ้านน้ำเปื๋อย หมู่ที่ 6 ตำบลเชียงแรง อำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา

ชุมชนพหุวัฒนธรรมลีซู ลาหู่ จีน และไทใหญ่ ซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่

ชุมชนที่ยังคงพูดภาษาถิ่น ภาษาลื้อ พึ่งพิงวิถีเกษตรกรรม เช่น ปลูกข้าว ผัก เพื่อการยังชีพและขาย

พื้นที่ต้นน้ำ "อ่างเก็บน้ำห้วยเดื่อ" หลากหลายวัฒนธรรมและความเชื่อ ลาหู่ พุทธ และผี

เด่นโพธิ์ทอง บ้านน่าอยู่ เชิดชูคุณธรรม คนใจงาม น้ำใจดี ไม่มีสิ่งเสพติด ย้อนยุค พิชิตอบายมุข ประเพณีวัฒนธรรม

ชุมชนโบราณยุคเหล็กในพื้นที่ลุ่มแม่น้ำมูล

ชุมชนที่มีบ่อน้ำพุร้อนธรรมชาติ เป็นจุดท่องเที่ยวทั้งอาบน้ำร้อน ลวกไข่ และนวดแผนไทย

วิหารลายคำ วัดแม่กืย

แหล่งศึกษาธรรมชาติบ้านเปร็ดใน ชุมชนที่มีป่าชายเลนที่อุดมสมบูรณ์ขนาดใหญ่เป็นอันดับ 2 ของประเทศ