การตั้งถิ่นฐานอยู้ริมแม่น้าลำคลอง ซึ่งเป็นที่ราบลุ่มเพื่อประกอบอาชีพเกษตรกรรม อยู่รวมกันเป็นกลุ่มที่ตำบลป่าตาลแห่งนี้จากการที่บรรพบุรุษได้อพยพมาจากเวียงจันทน์จึงได้นำวัฒนธรรมของชาวเวียงจันทน์มาใช้ในการดำรงวิถีชีวิต

กลุ่มชาติพันธุ์ไทยพวนบ้านหลุมข้าว กับเรื่องราวประวัติศาสตร์ชุมชน และพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นที่เป็นแหล่งเรียนรู้วิถีไทยพวนในอดีต

เต็มไปด้วยนาข้าว ประชาอยู่เย็นเป็นสุข

ป่าตุ้มน้ำอ้อยหวาน ประเพณีงานพระธาตุจอมหิน เกษตรกรรมแดนหอมจีน วัฒนธรรมท้องถิ่นถ้ำหลากลาน ธรรมชาติงามน้ำตกผาลาด ผาตั้ง วังชมพู

ชุมชนกะเหรี่ยงปกาเกอะญอ ที่อาศัยอยู่ร่วมกันกับธรรมชาติ และความท้าทายจากการจัดการพื้นที่เขตอุทยานแห่งชาติที่กระทบต่อสิทธิของชุมชนดั้งเดิม

เป็นหมู่บ้านชาวประมงที่มีธรรมชาติและวิถีชีวิตชาวประมงนอกจากยืนหยัดในอาชีพชาวประมงท้องถิ่นที่โดดเด่น และเป็นแหล่งสร้างเรือประมงพื้นบ้านที่มีลวดลายสีสันสวยงาม

"จักจั่นเลิศรส ไข่มดสดอร่อย มีไม่น้อยดอกกระเจียว สีเขียวแหล่งผักหวาน แลตระการเห็ดโคนดิน อุดมถิ่นวัฒนธรรม" นอกจากนี้ บ้านบะหว้าเป็นชุมชนที่มีภาษาพูดเฉพาะถิ่น คือ ภาษาญ้อ

บ้านผาแด่น เป็นหมู่บ้านในพื้นที่ดำเนินงานของโครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงผาแตก ซึ่งได้เข้ามาพัฒนาส่งสริมการประกอบอาชีพ ให้ชาวกะเหรี่ยงบ้านผาแด่นสามารถดำเนินชีวิตโดยพึ่งพาตนเอง

หลวงพ่อโตเลิศล้ำ วัฒนธรรมล้ำค่า พัฒนาดีเด่น 

พึ่งพาตนเองตามวิถีพอเพียง หมู่บ้านท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ เชิงวัฒนธรรม เชิงวิถีเกษตรอินทรีย์