แหล่งทรัพย์สมบัติ ขุมปัญญา และร่องรอยทางประวัติศาสตร์ชาติ ตั้งแต่ยุครุ่งเรืองไปจนกระทั่งความล่มสลายของคอมมิวนิสต์ 

บ้านพี่น้องชาวอูรักลาโว้ย ศาลเจ้าโต๊ะบุหรง ประเพณีลอยเรือ การแสดงรำมะนาและรองเง็ง

ชุมชนเลียบชายฝั่งทะเลอันดามัน อัตลักษณ์ท้องถิ่นของชาวเล ผู้คนกับวิถีชีวิตที่ผูกพันกับสายน้ำ ทรัพยากรธรรมชาติที่มีความอุดมสมบูรณ์แหล่งอาหารสำคัญของชุมชนสู่พื้นที่ทางเศรษฐกิจที่ช่วยสร้างเสริมศักยภาพของผู้คนและชุมชนท้องถิ่น

บ้านบางติบ เป็นชุมชนที่สมาชิกในชุมชนร่วมกันบริหารจัดการป่าชายเลน โดยนำคำสอนทางศาสนามาเป็นแนวทางในการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าชายเลนชุมชนอย่างมีส่วนร่วม 

บ้านทุ่งคาพะเนียงแตกเป็นชุมชนชาวจีนที่อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานเพื่อประกอบอาชีพทำเหมืองแร่ดีบุก สภาพแวดล้อมชุมชนในปัจจุบันมีขุมเหมือง แสดงถึงร่องรอยความรุ่งเรืองของยุคอุตสาหกรรมแร่ดีบุก 

หมี่อี๋อุ๋ย ก๋วยเตี๋ยวหมูน้ำใสแบบโบราณ ร้านลับ ๆ หน้าอ๊ามท้ายเหมือง

หมู่บ้านป่าห้าม ชุมชนเก่าแก่ชุมชนหนึ่งในตำบลเขาเจียก ที่ยังคงสืบสานขนบธรรมเนียมประเพณี และวิถีชีวิตตามวิถีทางความเชื่อดั้งเดิม 

วัดอุทัยธาราม พื้นที่สำคัญทางประวัติศาสตร์กับเส้นทางการคมนาคมเมืองสงขลาในอดีต และพัฒนาการทางสังคมและชุมชนท้องถิ่น

ชุมชนเก่าแก่ที่เป็นศูนย์กลางของตำบลปริกมาตั้งแต่ก่อนสมัยรัชกาลที่ 5 มีผู้คนทั้งชาวไทยและชาวจีนอพยพมาจากแผ่นดินใหญ่มาตั้งถิ่นฐานทำมาหากิน ต่อมาในรัชกาลที่ 5 ทรงได้กำหนดหัวเมืองให้ตลาดปริกเป็นที่ตั้งศูนย์ราชการมีฐานะเป็น "กิ่งอำเภอปริก" ขึ้นตรงกับอำเภอเหนือ (หรืออำเภอหาดใหญ่ ในปัจจุบัน)

บ้านทับตะวัน ชุมชนชาวเล กลุ่มชาติพันธุ์มอแกลน กับวิถีชีวิตชาวประมง ภูมิปัญญาการหาปลาในทะเล และประเพณีวัฒนธรรมท้องถิ่นที่เป็นเอกลักษณ์

ยวนนก เป็นหมู่บ้านที่มีประวัติศาสตร์การตั้งถิ่นฐานมายาวนานนานกว่า 100 ปี 

ชุมชนมลายูมุสลิมอายุกว่า 80 ปี ซึ่งมีลักษณะเฉพาะแตกต่างจากชุมชนมลายูมสลิมในจังหวัดอื่นอันเกิดจากองค์ประกอบหลายด้าน ทั้งการใช้ภาษามลายูถิ่นจะนะ รวมถึงการเป็นชุมชนเกษตรกรรมที่ทำให้กงกาเยาะยังคงความเป็นชุมชนชนบทได้ท่ามกลางชุมชนเมืองจะนะ