หมู่บ้านอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ พลิกฟื้นวิกฤตสู่การพัฒนาเศรษฐกิจควบคู่กับการสนับสนุนแหล่งโบราณสถานในท้องถิ่นให้เป็นเอกลักษณ์และจุดเด่น สร้างรายได้แก่คนในชุมชน

บ้านมอวาคี เป็นชุมชนที่มีประวัติศาสตร์เกี่ยวกับการอยู่อาศัยของชาวปกาเกอะญอ มานานกว่า 300 ปี มีวัฒนธรรมและพิธีกรรมความเชื่อที่มีความสัมพันธ์ที่แนบแน่นระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ

หมู่บ้านพื้นที่สูง อากาศดีเย็นตลอดทั้งปี มีผลไม้เมืองหนาว ผักพืชผล อาทิ พีช พลับ พลัม ลูกเชอรี่ มะม่วงนอกฤดู ชุมชนยังคงเอกลักษณ์ ด้านการแต่งกาย ภาษา ดนตรีลีซูปละผืนป่าที่ยังคงเดิมและต้นไม้ที่หนาแน่น

เรื่องราวทางประวัติศาสตร์การสู้รบในอดีต ประกอบกับรัฐมีแนวคิดที่จะทำให้ชุมชนกับรัฐอยู่ร่วมกันได้ จึงนำชุมชนเข้ามาร่วมอนุรักษ์ฟื้นฟูพื้นที่ป่าร่วมกัน โดยปลูกต้นนางพญาเสือโคร่ง และนำวัฒนธรรมที่มีในชุมชนมาสนับสนุนกิจกรรมการท่องเที่ยว

ชุมชนเกษตรกรรมจากสภาพแวดล้อมที่ตั้ง จนก่อให้เกิดการรังสรรค์งานหัตถกรรมจักสานเครื่องใช้ในครัวเรือนจากไม้ไผ่สีสุกอันมีเป็นจำนวนมากในพื้นที่ชุมชน

ชุมชนการค้าและที่พักอาศัย ตั้งอยู่โดยรอบสถานีรถไฟปราณบุรี มีการจัดถนนคนเดินตลาดเก่าปราณบุรี เพื่อแสดงให้เห็นถึงอัตลักษณ์และวิถีชีวิตของผู้คนในชุมชน บริเวณตลาดเก่าปราณบุรีที่เต็มไปด้วยสถาปัตยกรรมเรือนไม้แบบดั้งเดิม ซึ่งได้รับการปรับปรุงให้เหมาะสมกับการใช้งานในปัจจุบันแต่ยังคงความเป็นเอกลักษณ์ของเรือนไม้แบบดั้งเดิมเอาไว้

ชุมชนชาวไทเขินซึ่งเป็นชุมชนเกษตรกรรมมีวัดพระธาตุดอยผาตั้งเป็นศูนย์กลางในการรวมตัวในการประกอบกิจกรรมทางศาสนา

ซึมซับวัฒนธรรมปกาเกอะญอ สัมผัสความงามธรรมชาติและกลิ่นไอแห่งการผสมผสานของวิถีชีวิตดั้งเดิมและพลวัตทางสังคมที่ไหลบ่าในชุมชนบ้านแม่อูคอหลวง

เมืองน่าอยู่ เชิดชูคุณธรรม บ้านแม่สุกกลาง กลุ่มส่งเสริมอาชีพเข้มแข็ง ร่วมแรงร่วมใจ ร่วมสร้างอาชีพไว้ในชุมชน เพื่อคนบ้านแม่สุกกลาง  

หมู่บ้านที่ส่งเสริมให้สมาชิกภายในหมู่บ้านประกอบอาชีพเสริมที่มีความหลากหลาย มีการจัดตั้งกลุ่มผู้ปลูกผักปลอดสารพิษเพื่อสร้างรายได้เสริมแก่เกษตรกรภายในชุมชนหลังสิ้นสุดฤดูกาลทำนา และยังคงรักษาภูมิปัญญาชาวบ้านให้ดำเนินควบคู่ไปพร้อมกัน

โบสถ์คาทอลิกสไตล์ยุโรป

วัดพุทธวนารามวังน้ำเย็นเป็นสถานที่ท่องเที่ยวประจำจังหวัดมหาสารคาม มีอุโบสถไม้ตะเคียนขนาดใหญ่หลายหลังและยังมีเจดีย์ศรีมหาสารคามตลอดจนสิ่งศักดิ์สิทธิ์ให้กราบไหว้ขอพร