ชุมทางย่านการค้าสำคัญอยู่คู่กับประวัติศาสตร์เมืองสงขลามาตั้งแต่อดีต กับการเปลี่ยนแปลงด้านการคมนาคมสู่การปรับตัวของชุมชนและการค้าขายในปัจจุบัน

บ้านวังมุย สถานที่ตั้งวัดชัยมงคลหรือวัดวังมุย สถานที่ประดิษฐานรูปเหมือนขนาดเท่าองค์จริงของครูบาเจ้าศรีวิชัย สิริวิชโย และหลวงปู่ครูบาชุ่ม โพธิโก

ชุมชนประวัติศาสตร์เมืองท่าทอง เมืองโบราณเก่าแก่ที่ได้รับเอาศิลปวัฒนธรรมศรีวิชัยมาจากเมืองไชยา แหล่งรวบรวมเรื่องราวประวัติศาสตร์เมืองท่าทองและโบราณวัตถุที่มีคุณค่าสันนิษฐานอายุตั้งแต่สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้เกี่ยวกับศิลปวัฒนธรรม จารีตประเพณี และภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชน

ชุมชนตลาดเก่าแก่ มีการกระจายตัวของบ้านเรือนหนาแน่น มีวัดหัวหินเป็นศาสนสถานประจำชุมชน ภายในชุมชนปรากฏสถาปัตยกรรมที่มีความสวยงามและมีคุณค่า ได้แก่ อาคารเรือนไม้ สถานีรถไฟหัวหิน พลับพลาพระมงกุฎเกล้า และโรงแรมรถไฟหัวหิน

บ้านห้วยหวายพัฒนาได้การสร้างพื้นที่จำลองภูมิปัญญา “ตำน้ำกิน” หรือ “ซ้อมน้ำ” เพื่อสาธิตวิธีการตำน้ำกินให้กับนักท่องเที่ยว เพื่อดึงศักยภาพ เอกลักษณ์ วิถีวัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นให้เป็นจุดเด่นของชุมชน

ชุมชนขนาดเล็กบริเวณชายฝั่งทะเลอันดามัน หมู่บ้านเก่าแก่ก่อตั้งมายาวนานมากกว่า 110 ปี

บ้านดอนรวบ ได้ก่อตั้งพิพิธภัณฑ์ไทดำจำลองนำเสนอเรื่องราวบรรพบุรุษ สภาพความเป็นอยู่ ลักษณะที่อยู่อาศัย เครื่องมือเครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน เครื่องแต่งกาย ขนบธรรมเนียมประเพณี ตลอดจนพิธีกรรมและความเชื่อของชาวไทดำ

เป็นชุมชนที่มีความหลากหลายทางกลุ่มชาติพันธุ์ที่หลากหลาย เช่น กลุ่มลาวเวียงจันทน์ กลุ่มมอญ กลุ่มจีน กลุ่มมุสลิม เป็นต้น

ด้วยความเชื่อท้องถิ่นที่ยังคงผูกติดจิตวิญญาณการนับถือผีบรรพบุรุษจึงปรากฏ พิธีการเลี้ยงผีปู่ตา พิธีกรรมสัญลักษณ์แห่งการนับถือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ยังคงจัดขึ้นเป็นประจำทุกปี 

ชุมชนชาวมุสลิมที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานอย่างยาวนานตั้งแต่ในสมัยอยุธยาจนถึงในปัจจุบัน และยังคงสืบทอดความเชื่อทางศาสนามาอย่างต่อเนื่อง

ชุมชนย่านถนนราชดำเนิน เป็นชุมชนที่ตั้งอยู่บนถนนสายหลักในย่านตัวเมืองนครศรีธรรมราช ชุมชนย่านนี้มีความสำคัญในฐานะเป็นแหล่งประวัติศาสตร์ แหล่งธุรกิจ แหล่งการค้า อาทิ วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร ศูนย์ราชการ ศาลากลางจังหวัด 

ชุมชนมีความเข้มแข็ง ส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ โดยมีวัดวงค์เมธาเป็นที่ยึดเหนี่ยวทางจิตใจ ให้กับชาวบ้าน และมีกิจกรรมทางศาสนาทุกเทศกาล เช่น ประเพณีเข้าออกพรรษา ประเพณีทอดกฐินหรือทอดผ้าป่า ประเพณียี่เป็ง